ဧရာ၀တီ | Archive | အင္တာဗ်ဴး
“ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္လွည့္ဖို႔ကေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ ထင္တယ္”

ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္လွည့္မယ္ လို႔လည္း မထင္ဘူး။ အေျခအေနေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားနဲ႔ စစ္တပ္ဘက္က အသာစီးရေအာင္ ဖန္တီးထား ၿပီးသား။ ဒါႀကီးကို ဖ်က္ၿပီးေတာ့ ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္လွည့္ဖို႔ ကေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ ထင္တယ္။

အဓိကက တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းမႈပါ

ၿမိဳ႕ျပမွာ ေနထိုင္တဲ့အျပင္ ဗမာလူမ်ိဳး ျဖစ္မယ္ ဆိုရင္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ရဖြယ္ အေျခအေန နည္းပါးၿပီး တကယ္လို႔ ေက်းလက္ေဒသမွာ ေနထိုင္တဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး ျဖစ္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဆင္းရဲမြဲ ေတမႈကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ရဖြယ္ အေျခအေနက ပိုမ်ားပါတယ္။

အဲဒီျပႆနာ ျဖစ္တဲ့ေန႔က စၿပီးေတာ့ လုံး၀ စိတ္ပ်က္ သြားၿပီ၊ ကုိယ္က ဘာမွ မသိတဲ့လူ၊ ဘာမွ မဟုတ္တဲ့လူ၊ ကုိယ့္ကုိ ဖမ္းခ်ဳပ္လာတဲ့ ေန႔ကစၿပီး ျပန္ခ်င္တာ တခုပဲ ဦးတည္ ထားေတာ့တယ္။

က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ တရားဝင္ လုပ္သင့္ လုပ္ထိုက္တာေတြနဲ႔ေတာ့ လုပ္မွာပဲ။ ေခါင္းျဖတ္ အၿမီးျဖတ္ ဟိုဟာျဖဳတ္ ဒီဟာျဖဳတ္ခိုင္းရင္ေတာ့ ျပည္တြင္းမွာ မျပဘူး။

အခု က်ေနာ္တို႔ HIV ပိုးရွိေနတဲ့လူေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြ၊ အေထာက္အပံ့ေတြ အတြက္ အစီ အစဥ္ ေတြ ေရးဆြဲေနတယ္။ ဒါေတြျဖစ္လာရင္ေတာ့ ဒီလူေတြရဲ႕ လူမႈဘဝကလည္း ပံုမွန္ဘဝေတြ ျဖစ္လာႏိုင္မယ္။

“ယဥ္ေက်းမႈ ထိန္းသိမ္းတဲ့ ေနရာမွာ အရမ္းအားနည္းတယ္လို႔ ထင္တယ္”

ဒါေတြက ေရွးေဟာင္း လက္ရာေတြ။ သိမ္ေတြက ရဟႏၲာသိမ္ေတြ ။ ရင္ျပင္ေတာ္၀င္း က်ယ္ေအာင္ ဘယ္လို ပဲ ခ်ဲ႕ခ်ဲ႕ သိမ္ေတြကိုေတာ့ သူ႔မူလ အတိုင္း ထားသင့္ တယ္လို႔ ထင္တယ္ေနာ္။ က်ေနာ္တို႔ လူမ်ိဳးေတြက ယဥ္ေက်းမႈ ထိန္းသိမ္း တဲ့ ေနရာမွာ အရမ္း အားနည္း တယ္လို႔ ထင္တယ္။

လိုင္လာခမ္းရဲ႕ ပထမဆံုး ဗီလိန္ဇာတ္႐ုပ္

ကိုယ့္ျမန္မာ လူမ်ိဳးေတြက ပညာမရွိ၊ ဦးေႏွာက္ မရွိတဲ့ လူမ်ိဳးေတြမွ မဟုတ္တာ။ ႐ုပ္ရွင္ဆိုတာ Entertainment ပဲေလ။ Entertainment အတြက္ ဒါ႐ိုက္တာ ခိုင္းလို႔ လုပ္ရတယ္ ဆိုတာ အားလံုး သိတာပဲေလ

“ဒီကေလး ႏွစ္ေယာက္ ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္တယ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ ခ်မရဘူး”

ဒီကေလးက အမႈနဲ႔လည္း မပတ္သက္ဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔ ဒီလို အခ်ဳပ္နဲ႔ထားလဲ။ ဘာျဖစ္လို႔ ဒီလိုထိန္းသိမ္း မႈေအာက္မွာ ထားလည္းလို႔ ေမးတဲ့ အခါၾကေတာ့ တရားလိုျပ သက္ေသျဖစ္လို႔ သက္ေသကို ဖ်က္ဆီးမွာ စိုးလို႔ က်ေနာ္တို႔ ထိန္းသိမ္း မႈေအာက္မွာ ထားပါတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္ခင္ဗ်

“သမုိင္းက မွတ္တမ္းတင္သြား ပါလိမ့္မယ္”

ဒီလို ခံရတာဟာ ေရွ႕ဘ၀ ၀ဋ္ေၾကြး ရွိလို႔ ကိုယ့္ဟာကို ခံရတာပဲ။ ဘယ္သူ႔မွလည္း ဘာမွလည္း ဂလဲ့စား ျပန္ေခ်စရာ အေၾကာင္းမရွိဘူး။ သူ႔ရဲ႕ ျမန္မာ လူမ်ိဳး ကံ၏ အေၾကာင္း တရားလို႔ပဲ သတ္မွတ္တယ္။ အဘ ၀ဋ္ရွိလို႔ ခံရတာပဲ

က်ေနာ္တို႔ကုိ ဥပေဒ အရ ကာကြယ္ေပးပါ

ကေလးေတြရဲ႕ အေန အထားကို ၾကည့္ရ တာလည္း တခါၾကည့္တိုင္း အားငယ္ သလိုလို တခါၾက ေတာ့လည္း မထူးေတာ့တဲ့ ပံုစံမ်ဳိးကို က်ေနာ္တို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။

ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာက ပညာေရးရဲ႕ တန္ဖိုးကို သိပ္အေလး ထားတတ္ ၾကပါတယ္

ျမန္မာ အေတာ္မ်ားမ်ာက စာေတြ ဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အရည္အေသြးမီတဲ့ စာအုပ္ေတြ၊ စာအုပ္ ၀ယ္ဖတ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေန အဲဒီ ၂ ခုက စိန္ေခၚမႈေတြ အျဖစ္ က်န္ေနပါေသးတယ္။

“တိုင္းျပည္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမွာ အမ်ိဳးသမီး မပါလို႔မရဘူး”

အမ်ိဳးသမီး အင္အားေတြ ပါဝင္လာေအာင္ ဆိုတာေတြက အစိုးရပိုင္းမွာ ပါေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ထဲကမွ မဟုတ္ပါဘူး။ က်မတို႔တေတြ တကယ္ အရပ္ဖက္ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမွာ ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီး၊ တကယ္အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီး၊ တိုင္းျပည္ကို ဦးေဆာင္ႏိုင္တဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြ အတူတကြ ပါဝင္ၾကဖို႔

၂၀၁၅ မွာ NLD ပါတီ လံုး၀ အျပတ္အသတ္ ႏိုင္မယ္လို႔ မထင္ဘူး

ျပည္သူလူထုရဲ႕ တကယ့္လိုအပ္ခ်က္ေတြကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ၿပီလားဆိုတဲ့ ေမးခြန္းရွိတယ္။ ဒီမိုကေရစီ ေခတ္ကို ေရာက္တဲ့အခါမွာ ျပည္သူေတြက သူတုိ႔ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ျဖစ္တဲ့ Want ဆိုတာေတြကို ေျပာၾကတယ္။

ေရွ႕သို႕လွမ္းခ်ီမည့္ MPT က အင္ဂ်င္နီယာခ်ဳပ္ႏွင့္

ယွဥ္ၿပိဳင္တယ္ဆိုတာထက္ ကိုယ္က ၀န္ေဆာင္မႈ ပိုေကာင္းေအာင္ ေပးရမွာပဲ။ ျပည္သူလူထုကို ၀န္ေဆာင္မႈ ေကာင္းေကာင္းေပးၿပီး သင့္ေတာ္တဲ့ ေစ်းႏႈန္းနဲ႔ ေရာင္းေပးသြားရမွာ။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ ကိုယ့္အလုပ္ကိုပဲ ပိုေကာင္းေအာင္ လုပ္သြားမွာပါ။

“က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံသားေတြကို ထပ္ၿပီး အႏိုင္က်င့္ရင္ေတာ့ လုပ္ဦးမွာပဲ”

က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံသားေတြကို ထပ္ၿပီး အႏိုင္က်င့္ရင္ေတာ့ လုပ္ဦးမွာပဲ ဆုိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဆက္ၿပီးဖမ္းမွာပဲ။ က်ေနာ္တို႔ ျပည္သူလူထုေတြကို မထိနဲ႔ ထိရင္ က်ေနာ္တို႔လည္း မခံႏိုင္ဘူး။

“အေျခခံက်တဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ရမယ္”

အေျခခံက်တဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္း လဲမႈေတြ လုပ္ရမယ္။ အခုေျပာေနတာ ႏိုင္ငံေရး Reform ကို ေျပာတာ မဟုတ္ဘူး။ ခုနက ေမးခြန္းထဲမွာ ပါတဲ့ Management Problem ေပါ့။ ဒီ Management Reform ကို ေအာက္ေျခကေန ေျပာင္းရမွာ။ ေအာက္ေျခကေန စၿပီး Radical Reform လုပ္ရမယ္။

“လူတုိင္း အက်ံဳး၀င္တဲ့ ပညာေရး ျဖစ္လာေအာင္ ေဖာ္ေဆာင္မယ္”

ေက်ာင္းျပင္ပ ပညာေရး ကလည္း တႏိုင္ငံလံုးကို မလႊမ္းၿခံဳႏိုင္ ေသးဘူး။ ရန္ကုန္တိုင္း မွာေတာင္ ေက်ာင္းျပင္ပ ပညာ ေရးကို ၄၃ ၿမိဳ႕နယ္လံုးမွာ အေကာင္ အထည္ မေဖာ္ႏိုင္ေသးဘူး။ စုစုေပါင္း ၁၃ ၿမိဳ႕နယ္ပဲ အေကာင္ အထည္ ေဖာ္ႏိုင္တယ္

“အဖိုးႏႈန္း ခ်ိဳသာစြာနဲ႔ ေဘးကင္းလံုၿခံဳစြာ ခရီးသြားႏုိင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္”

က်ေနာ္တုိ႔က ၿပိဳင္ဆုိင္မႈ ျပင္ဆင္တာမ်ိဳးလုိ႔ ေျပာတာထက္ အဓိက ေတာ့ အမ်ားျပည္သူ ကုမၸဏီ လီမိတက္ အေနနဲ႔ ခရီးသြား ေတြလည္း သက္ေသာင့္ သက္သာ၊ အဖိုးႏႈန္း ခ်ိဳသာစြာနဲ႔ ေဘးကင္း လံုၿခံဳစြာ ခရီးသြားႏုိင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ ပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ လိုခ်င္တာက ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ျပဳ တိုင္းတခု ျဖစ္ေရးပဲ”

ျမန္မာ တႏိုင္ငံလံုးကို ဖက္ဒရယ္စနစ္ တည္ေဆာက္မယ္ ဆိုတာကို ေျပာၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔က ဖက္ဒရယ္ ဆိုတာ ကို သိပ္ နားမလည္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔ လိုခ်င္တာက ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ျပဳ တိုင္းတခု ျဖစ္ေရးပဲ။

“ျမန္မာ နည္းခ်ည္းပဲ မရႏုိင္ဘူး၊ သိပၸံနည္းက် သုံးသင့္တယ္”

တကယ္ ရွာခ်င္ရင္ ေရေအာက္က ပစၥည္းေတြ၊ ေရငုတ္သေဘၤာ ပ်က္ေတြကုိ ရွာေပးတဲ့ ႏုိင္ငံျခား ကုမၸဏီေတြ ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔ဆီမွာ Portable Equipment ေတြနဲ႔ ရွာရင္ေတာ့ ရႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီလုိမ်ဳိး ေျဖရွင္းမွ ရမယ္။ ျမန္မာ နည္းခ်ည္းပဲ မရႏုိင္ ဘူး၊ သိပၸံနည္းက် သုံးသင့္တယ္။

အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံႏွင့္ မႏုႆေဗဒ ပညာရွင္ James C.Scott ႏွင့္

Bulletin of Burma Research လို ပညာေရးဆိုင္ရာ ဂ်ာနယ္တေစာင္ ျပန္ထုတ္ခ်င္ပါတယ္။ ဝါသနာအရ အေပ်ာ္တမ္း ေလ့လာသူေတြ အတြက္ေရာ ပညာရွင္ေတြအတြက္ပါ တံခါးဖြင့္ေပးထားပါမယ္။ က်ေနာ္တို႔မွာ ဒါကို စတင္ဖို႔အတြက္ ေငြရွိပါတယ္။

“Talent နဲ႔ တိုင္းျပည္ ခ်စ္စိတ္ရွိလို႔ ႏိုင္လာတာ”

ထိုင္းကလပ္ အသင္း ေတြသံုးတဲ့ ပိုက္ဆံကို ၾကည့္လိုက္ပါ။ က်ေနာ္ တို႔ထက္ ၆ ဆေလာက္ ရွိပါတယ္။ ဗီယက္နမ္ ကလပ္ေတြက ၅ ဆေလာက္ ရွိတယ္။ သူတို႔မွာ ေဘာလံုး အကယ္ဒမီ ရွိတယ္။

“ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရမွ၊ အိမ္ျပန္ရမွ လုပ္ငန္း လုပ္ေပးမယ္ ဆုိရင္ အခ်ိန္ပိုၾကာမယ္”

အတူတူ လုပ္ငန္း လုပ္ခ်င္းအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြ တေယာက္ကို တေယာက္ တုိင္ပင္လာမယ္၊ တေယာက္ ဒုကၡၡၡကို တေယာက္ ေျပာျပမယ္၊ ရင္ဖြင့္တယ္၊ တေယာက္က ျပန္ေျဖရွင္းေပးမယ္။ ဒီလုိမ်ိဳးနဲ႔က်ေတာ့ သူတုိ႔အခ်င္းခ်င္းရဲ့ Community ေလးမွာ ေဆြးမ်ိဳးေတြလုိ၊ မိသားစုေတြလုိ အခ်င္းခ်င္း ျပန္ကူညီႏုိင္မယ္။

“တပ္ပိုင္းဆိုင္ရာဘက္က ညိႇရတာ အခက္ခဲဆံုးပါပဲ”

ညိႇႏိႈင္းရ တာေတာ့ တပ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ဘက္က ညိႇရတာ အခက္ခဲဆံုးပါပဲ။ တပ္ပိုင္းက အေတြးအေခၚက ဟိုးအရင္ အေတြးအေခၚ ေဟာင္းေတြေပၚမွာ ရပ္တည္ေန တုန္းပဲ။ ဒီလာတဲ့ လူေတြ အကုန္ကလည္း သူတို႔စိတ္ထက္ ကာခ်ဳပ္အမိန္႔နဲ႔ လာရတာ မ်ားတယ္။

“တကယ္ ဆင္းရဲတဲ့ လူတန္းစားက ပိုၿပီး ဖိႏွိပ္ခံရတယ္”

အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါရမယ္ ဆုိတာ ထည့္သြင္း လာတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ တကယ္တမ္း အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္တာကို လက္ခံယံုၾကည္ၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္မွ ျဖစ္မယ္ ဆိုတာမ်ိဳးကို ျဖစ္ေစခ်င္ပါတယ္။ ေျပာင္းလဲ လာတာ ရွိေပမယ့္ အားရေက်နပ္မႈ ကေတာ့ မရွိပါဘူး

ျမန္မာ အမ်ိဳးသမီး စီးပြားေရး စြန္႔ဦးတီထြင္လိုသူမ်ားကို ကူညီေနသူ Allison Morris ႏွင့္ေတြ႔ဆံုျခင္း

အမ်ိဳးသမီးေတြ အတြက္ အခက္အခဲေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေနတယ္လို႔လည္း က်မ ခံစားရတယ္။ အထူးသျဖင့္ ငယ္ရြယ္တဲ့ မိန္းကေလးေတြ အတြက္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း စလုပ္တဲ့ အခါမွာ ခက္ခဲတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ သူ႔မွာ ကြန္ရက္တခုမရွိဘူး ကြန္ရက္တခု လုပ္ဖို႔က ေယာက္်ားေလး တေယာက္ထက္ ပိုခက္တယ္

“ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး သမားေတြနဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္သြားမယ္”

အလြန္ နက္႐ိႈင္းတဲ့ စစ္တပ္ခ်င္း ဆက္ဆံေရး တခုလည္း ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡ ေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဴးေဖာက္မႈေတြ ရပ္ဆိုင္း သြားၿပီးေတာ့ ဒီမိုကေရစီ စနစ္တခု အတြင္းမွာ ကတိေပး ထားတဲ့ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးေတြ လုပ္ျပတာကို က်ေနာ္တို႔ ျမင္ရမွပဲျဖစ္လာ ပါလိမ့္မယ္။

က်ေနာ့္အေပၚ မယံုၾကည္မႈေတြ ရိွႏုိင္တယ္ဆိုတဲ့ အားနည္းခ်က္လည္း ရိွပါတယ္

ဆက္ဆံေရးေကာင္း တည္ေဆာက္ ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ဘာေတြ လုပ္ရမယ္ဆိုတာ သိတဲ့ အားသာခ်က္ ရိွပါတယ္။ တဖက္ကလည္း အဲဒီလို ဆက္တိုက္ တာ၀န္ယူခဲ့တဲ့ အတြက္ က်ေနာ္အေပၚ မယံုၾကည္မႈေတြ ရိွႏုိင္တယ္ဆိုတဲ့ အားနည္းခ်က္လည္း ရိွပါတယ္။

“မုိင္းက လံုးဝ အဓိပၸာယ္ မရွိတဲ့ တုိက္ပြဲ တခုပါပဲ”

သူတို႔ေထာင္တဲ့ မိုင္းတဝက္က ရန္သူေတြကို ေသေစခဲ့ၿပီး တဝက္က သူ႔ျပည္သူေတြကို ေသေစခဲ့တယ္။ မုိင္းက လံုးဝ အဓိပၸာယ္ မရွိတဲ့ တုိက္ပြဲ တခုပါပဲ

“မသန္စြမ္းေတြ အတြက္ မူဝါဒဆြဲတဲ့ အပိုင္းေတြမွာ အလုပ္လုပ္ခ်င္တယ္”

အဓိကေတာ့ ေပၚလစီေတြ ဘယ္လို လည္ပတ္တယ္ဆိုတာ သိခ်င္တယ္။ က်မတို႔ မသန္စြမ္းေတြ အတြက္ ဥပေဒေတြက မထြက္ေသးဘူး။ မသန္စြမ္းေတြအတြက္ ဘယ္လိုေပၚလစီေတြခ်ျပမယ္၊ ဘယ္လို အခြင့္အေရး ေတြ ရႏုိင္မယ္ဆိုတာမ်ိဳး … ေပၚလစီဆိုတာ ႏိုင္ငံတခုမွာ အရမ္းအေရးႀကီးတယ္









Page 1 of 12123Next ›Last »