ဧရာ၀တီ | Archive | အင္တာဗ်ဴး
People of 2014

၂၀၁၄ တႏွစ္တာ အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ လူ႔အခြင့္အေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ အႏုပညာ က႑မ်ားတြင္ ထူးျခားထင္ရွား လူသိမ်ားၿပီး အာ႐ံုစူးစိုက္ျခင္း ခံရသူမ်ားကို The Irrawaddy သတင္းအဖြဲ႕က Special Report အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

“အခြန္ ၂ ထပ္ နီးပါးေပးရသလိုပဲ”

အခက္အခဲ တခုကေတာ့ ကုန္သြယ္စီးပြားခြန္ႏႈန္း ျမင့္တာပဲ။ ဝင္ေငြရဲ႕ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေပးရပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ေပးရၿပီးေတာ့ စားသံုးသူေတြက ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ေပးရပါတယ္။ ဒီႏႈန္းထားက က်ေနာ္တို႔ အတြက္မ်ားပါတယ္။

လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး ပဋိပကၡေတြနဲ႔ စီးပြားေရးဆိုင္ရာေတြကို ျပည္သူေတြ အလြန္အမင္း စိုးရိမ္ေနပါတယ္။ အေကာင္းဘက္ကို သြားေနသလား၊ အဆိုးဘက္ကို သြားေနသလားဆိုတဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕ ထင္ျမင္ယူဆမႈမွာ စီးပြားေရးကိစၥက အေရးပါတဲ့ ညႊန္ျပခ်က္တခု ျဖစ္လာပါတယ္။

က်မ အေနနဲ႔ကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကိုယ္တုိင္ ကိုယ့္အခြင့္အေရးကို ရယူၿပီးေတာ့ ဦးေဆာင္မႈေနရာ ရေစခ်င္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ဦးေဆာင္မႈ ေနရာ ရေစခ်င္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆုိေတာ့ အၿမဲတမ္း ေနာက္လုိက္လုပ္ေနမယ့္ အစား ဦးေဆာင္ လုိက္တာက ကိုယ့္အတြက္ လြတ္ေျမာက္မႈ ပါပဲ။

က်ေနာ္ေတြ႔ခဲ့တဲ့ သူေတြလို လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေၾကာင့္ ဘ၀ပ်က္ခဲ့တဲ့ ျပည္သူေတြ သိန္းသန္းခ်ီ ရွိပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ အျမင္က ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ရဲ႕ အျမင္နဲ႔ အလြန္ ကြဲျပားျခားနား ပါတယ္။ ခုခ်ိန္မွာ သူတို႔ရဲ႕ အျမင္ေတြကို လံုလံုေလာက္ေလာက္ မၾကားရေသးပါဘူး။

“၂၀၁၅ အလြန္မွာဆို ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ေဆာင္တာမွာ ခက္ခဲမွာေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္”

ေျပာရရင္ ၂၀၁၅ အတြင္းမွာ မဟုတ္ဘဲ တဘက္ ၂၀၁၅ အလြန္မွာဆို ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ေဆာင္တာမွာ ခက္ခဲမွာေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ ျပန္စရမွာ ဆိုေတာ့ ခက္ခဲေစမယ္။ ေသခ်ာတယ္။

Hughes ဆက္တယ္လိုက္ ကုမၸဏီ၏ အာရွပစိဖိတ္ ေဒသဆိုင္ရာ စီနီယာဒါရိုက္တာႏွင့္ ေတြ႕ဆံုျခင္း

ဒီ ဆက္တယ္လိုက္ နည္းပညာဟာ ေျမာက္ပိုင္း ေဒသေတြကို ဆက္သြယ္ ေပးဖို႔နဲ႔ အဓိက အားျဖင့္ေတာ့ တျခား နည္းပညာေတြ သံုးဖို႔ ခက္ခဲတဲ့ ေနရာေတြ အတြက္ ေတာ္ေတာ္ အေရးပါ ပါလိမ့္မယ္

ထုိေတြ႕ဆုံ ေမးျမန္းမႈ မ်ားထဲမွ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ ကူးေျပာင္းမႈႏွင့္ ၂၀၁၅ အလြန္ သမၼတ ရာထူး၊ ၄ ပြင့္ဆိုင္ ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးေရး၊ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု ျပင္ဆင္ႏုိင္ေရး၊ ျပည္တြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရး စသည္တို႔ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ထုတ္ႏုတ္၍ ျပန္လည္ ေဖာ္ျပ လိုက္ပါသည္။

ဥပေဒက ရွိၿပီးသား ျဖစ္ေပမယ့္ အသက္၀င္မႈ အားနည္းတယ္

ဥပေဒက ရွိၿပီးသား ျဖစ္ေပမယ့္ အသက္၀င္မႈ အားနည္းတယ္လုိ႔ ေျပာရမယ္။ ေနာက္ တခ်က္က မႈခင္း က်ဆင္းေရး မူ၀ါဒ မွားယြင္းေနတဲ့ အခ်က္ ရွိတယ္။ ႀကီးတဲ့ အမႈကို ငယ္ေအာင္၊ ငယ္တဲ့ အမႈကို ပေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္မယ္ဆုိတဲ့ အခါက်ေတာ့ ငယ္တ့ဲ အမႈေတြက တစတစ မ်ားမ်ားလာၿပီး ခြင့္လႊတ္လုိက္တယ္

အေျခခံ ဥပေဒ မျပင္ႏုိင္ေသးတဲ့အေပၚ အျမင္မ်ား

၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုကို ျပင္ဖို႔ ဆိုတာ မလြယ္ဘူး။ အခက္အခဲေတြ အဟန္႔အတားေတြ ရွိေနတယ္။ အထူးသျဖင့္ တပ္မေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ျပင္ဖို႔ မလိုလားဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုကို ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ ဟိုဘက္မွာလည္းပဲ ျပင္ႏိုင္ဖို႔ ဆိုတာ ေတာ္ေတာ့္ ကို ခက္ခဲတဲ့ ကိစၥပဲလို႔ ျမင္လာပါတယ္။

“ေက်ာင္းသားေတြ လမ္းေပၚ ထြက္တယ္ဆုိတာ မထြက္မျဖစ္ ထြက္လာရတာ”

ဘြဲ႔တခု ရလာလို႔ ဒီဘြဲ႔၀တ္စံုက သူနဲ႔တန္တဲ့ အလုပ္တခု မရဘူးဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ေက်ာင္းခန္းထဲမွာ ေအးေအး ေဆးေဆး စာသင္ေနလဲ အလကားပဲ။ ဒါ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ ခံယူခ်က္။ အဲဒီေတာ့ ေက်ာင္းခန္းထဲမွာ ေအးေအးေဆးေဆး စာသင္တဲ့ ေက်ာင္းသားေတြ လမ္းေပၚ ထြက္တယ္ဆုိတာ မထြက္မျဖစ္ ထြက္လာရတာ။

တစံုတေယာက္ရဲ႕ အမိန္႔နဲ႔ လုပ္တဲ့ ပညာေရး မျဖစ္ရဘူး

မဆလေခတ္က ဆိုရွယ္လစ္ စကားလံုးအစား ဒီမိုကေရစီလို႔ ေျပာင္းလိုက္တာမ်ိဳး ေလာက္ပဲရွိတယ္။ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တာျခင္း အတူတူပဲ။ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္တာျခင္း အတူတူပဲ။ သင္႐ိုးညႊန္းတမ္း ခ်ဳပ္ကိုင္တာျခင္း အတူတူပဲ။ ဆရာေတြရဲ႕ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြ ခ်ဳပ္ကိုင္တာ အတူတူပဲ။

သမၼတ အိုဘားမားနဲ႔ ေတြ႔ဆုံခဲ့ၾကတဲ့ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြရဲ႕ အျမင္

တပ္မေတာ္ ဆိုတာ အင္အားရွိတဲ့ အဖြဲ႔ျဖစ္တယ္။ လႊမ္းမိုးလိုတဲ့ သေဘာ သဘာ၀ ရွိတယ္။ အႏိုင္က်င့္လိုတဲ့ သေဘာရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တပ္ကုိ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ကင္းကင္း ရွင္းရွင္း ေနသင့္တယ္။ ျပည္ သူေတြက ေရြးေကာက္ တင္ေျမွာက္ထားတဲ့ သမၼတလို ပုဂၢိဳလ္မ်ဳိးရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ေအာက္မွာပဲ ထားသင့္တယ္

အေမရိကန္ သမၼတ အိုဘားမားႏွင့္ သီးသန္႔ အင္တာဗ်ဴး

အမ်ိဳးသား ျပန္လည္ ရင္ၾကားေစ့ေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ ေျခလွမ္းေတြသာ လွမ္းႏုိင္ခဲ့မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အခုကေန ၁၀ ႏွစ္အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သန္း ၅၀ ေသာ ျပည္သူေတြဟာ ပိုမိုၾကြယ္၀ၿပီး ဒီမိုကေရစီဆန္တဲ့ ႏုိင္ငံတခုကို ျမင္ေတြ႕ႏုိင္မွာပါ။ ခရီးကေတာ့ အရွည္ႀကီးပါ။

က်ေနာ္တုိ႔က Sanction ကိစၥထက္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရးေပါ့

အခ်ိဳ႕ဟာေတြက က်ေနာ္တုိ႔ အစုိးရ တဖြဲ႔တည္း လုပ္လုိ႔ရတာ ရွိတယ္။ အခ်ိဳ႕ဟာ အျခား အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ ရတာေတြ ရွိတယ္။ ဒီလုိ ေနရာမ်ိဳးေတြ မွာေတာ့ အေကာင္ အထည္ေဖာ္ဖုိ႔ က်န္ေနတာေတြ ရွိတယ္ဗ်။

“ႏိုင္ငံေရး ပရဟိတကိုပဲ တဖက္တလမ္းက ဝင္ေရာက္ျဖည့္ဆည္း ေဆာင္ရြက္မယ္”

ပါတီ ႏုိင္ငံေရးအစား အမ်ိဳးသားႏုိင္ငံ ေရး ကိုပဲ စိတ္အား ထက္သန္တဲ့ အတြက္ အမ်ိဳးသား ႏုိင္ငံေရးကိုပဲ ဦးတည္ၿပီးေတာ့ က်မတို႔ ႏိုင္ငံေရး ပရဟိတကိုပဲ တဖက္တလမ္း က ဝင္ေရာက္ ျဖည့္ဆည္း ေဆာင္ရြက္မယ္ လို႔ စဥ္းစားထား ပါတယ္။

ေက်ာင္းမွာ က်မကို ေမွာ္ဆရာမေလးလို႔ ေခၚၾကတယ္

မ်က္လွည့္ ပညာဆိုတာ တကယ္ေတာ့ လူေတြကို သိပၸံ နည္းက်က် ေပ်ာ္ရႊင္မႈ အံ့ဩမႈေတြ ျဖစ္ေအာင္လို႔ ေပးဆပ္တဲ့ အႏုပညာ တခုပါ။ လိမ္ညာတာေတြ လွည့္စားတာေတြ အဲဒီလိုမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။

“ဘယ္ေလာက္ အတိုင္းအတာအထိ ယံုၾကည္မႈေပးလုိ႔ ရမလဲ”

ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္လာတဲ့ အေပၚမွာ ကေန႔မွ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး ကာလပဲရွိပါေသးတယ္။ တေလွ်ာက္လံုး ဗမာစစ္၀ါဒီ ႀကီးစိုးမႈနဲ႔ သြားခဲ့တာ။ အခုခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တုိ႔ ဘယ္ေလာက္ အတိုင္းအတာအထိ ယံုၾကည္မႈေပးလုိ႔ရမလဲ။

“ဥပေဒက တပ္မေတာ္ကုိ ေျမသိမ္းဖုိ႔ အတြက္ ခြင့္ျပဳမထား”

ဥပေဒက တပ္မေတာ္ကုိ ေျမသိမ္းဖုိ႔ အတြက္ ခြင့္ျပဳမထား သလုိ စီးပြားေရးလုပ္ဖုိ႔ အတြက္လည္း အခြင့္အေရး ေပး မထားပါဘူး။ ေျမ သိမ္းၿပီး စီးပြားေရးလုပ္ဖုိ႔ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္ တပ္မေတာ္အက္ဥပေဒ (1959, the Defence Act) မွာလည္း ျပ႒ာန္း မထားပါဘူး။ ဘယ္ဥပေဒ ျပ႒ာန္းခ်က္က မွလည္း ေျမသိမ္းၿပီး စီးပြားေရးလုပ္ဖုိ႔ ခြင့္ျပဳ မထားပါဘူး။

အခုမွ DNA ျပန္စစ္ခ်င္တဲ့ ပံုစံမ်ဳိး ေျပာတာကေတာ့ ဥပေဒအရကိုက လြဲမွားေနတယ္

စိတ္မေကာင္းစရာ ၾကားခဲ့ရတာ ကေတာ့ ကေလးေတြ ကိုယ္တိုင္ ေျပာျပတာ သူတို႔ကို အဂၤေတ ေပၚမွာ အဝတ္စားေလး တခုပဲ ခင္းၿပီးေတာ့ အိပ္ေနရတဲ့ အေနအထား ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ဝင္းေဇာ္ထြန္း ဆိုရင္ ေခ်ာင္းဆိုးေနတဲ့ အေနအထားမ်ဳိး ျဖစ္ေနပါတယ္။

ႏိုင္ငံတိုးတက္ေရးမွာ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ပါ၀င္ခ်င္ပါတယ္

အဲဒီ ျမစ္ႀကီးထဲကို က်မတို႔ LGBT ဆိုတဲ့ ေခ်ာင္းငယ္ေလးက ဝင္မွ တိုင္းျပည္ တိုးတက္ေရးကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွာ။ အဲဒါေၾကာင့္ မို႔လို႔ က်မတို႔ကို ပစ္ပယ္မထားပါနဲ႔။ က်မတို႔ကလည္း ႏိုင္ငံတိုးတက္ေရးမွာ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ပါဝင္ခ်င္ပါတယ္

“ေကာင္းမြန္တဲ့ ဥပေဒေတြ မထြက္လာႏုိင္တာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေတြ႔ရတယ္”

တခ်ိဳ႕အေျခ အေနေတြကို သူတုိ႔ ၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ၾသဇာ သက္ေရာက္ႏုိင္မႈ အတြက္ ႀကိဳးပမ္း လာတာေတြ ရွိတယ္။ အဲဒီအေျခ အေနႏွစ္ခုဟာ လႊတ္ေတာ္မွာ ျပဳတဲ့ ဥပေဒေတြမွာ အခက္အခဲ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရွိပါတယ္။

ႏုိင္ငံသား အခြင့္အေရး လံုး၀ ေဖာက္ဖ်က္ခံရတာ

အခုခ်ိန္မွာ ကုိပါႀကီး မိသားစု တစုတည္း မဟုတ္ေတာ့ဘူး၊ အရင္တုန္းက ေပ်ာက္ခါစ၊ ကုိပါႀကီး ေသဆံုးခါစက ကုိပါႀကီး မိသားစု တစု တည္းလုိ႔ ေျပာႏုိင္မယ္၊ အခု ႏိုင္ငံေရး သမားအားလံုး၊ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူ အားလံုး၊ ျပည္သူ အားလံုးကုိ သူေျဖရွင္းေပး ရေတာ့မယ္။

“တုိင္းရင္းသား အမ်ိဳးသမီး အားလံုးကို ကိုယ္စားျပဳ ခ်င္တဲ့အတြက္ အမ်ိဳးသမီးပါတီလို႔ နာမည္ ေပးလိုက္တာ”

က်မတုိ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြက အမ်ိဳးသားေတြထက္ ပိုလုပ္ႏုိင္ တာေတြ ရွိပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ပညာေရး ပိုင္းမွာလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြက မညံ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ေနရာေပးဖုိ႔ က်ေတာ့ အရမ္း နည္းပါးပါတယ္

ခရီးသည္ေတြသြားဖို႔ ေနရာအသစ္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္

အစိုးရက မၾကာခင္မွာ အိပ္ရာနဲ႔ နံနက္စာ အစီအစဥ္ကို စတင္လိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္ေမွ်ာ္လင့္ ပါတယ္။ အဲဒီလို ျဖစ္လာရင္ လုပ္ငန္း ငယ္ေလးေတြ တိုးတက္လာ ၿပီးေတာ့ …

က်ေနာ္တို႔ ရပ္တည္မႈက ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈပဲ

ေအာက္ေျခမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ကိစၥကလည္း လက္ရွိ နယ္ေျမ သတ္မွတ္ခ်က္ တိက်စြာ မရွိတာေတြ ကလည္း အခက္အခဲ ျဖစ္ေစတယ္။ ေခတ္ အဆက္ဆက္ အစိုးရရဲ႕ မွားယြင္းတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ ေတြကို အခုခ်ိန္မွာ နားလည္ဖို႔ ခက္တာေတြ ရွိေနဆဲပါ။

“ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္လွည့္ဖို႔ကေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ ထင္တယ္”

ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္လွည့္မယ္ လို႔လည္း မထင္ဘူး။ အေျခအေနေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားနဲ႔ စစ္တပ္ဘက္က အသာစီးရေအာင္ ဖန္တီးထား ၿပီးသား။ ဒါႀကီးကို ဖ်က္ၿပီးေတာ့ ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္လွည့္ဖို႔ ကေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ ထင္တယ္။

အဓိကက တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းမႈပါ

ၿမိဳ႕ျပမွာ ေနထိုင္တဲ့အျပင္ ဗမာလူမ်ိဳး ျဖစ္မယ္ ဆိုရင္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ရဖြယ္ အေျခအေန နည္းပါးၿပီး တကယ္လို႔ ေက်းလက္ေဒသမွာ ေနထိုင္တဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး ျဖစ္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဆင္းရဲမြဲ ေတမႈကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ရဖြယ္ အေျခအေနက ပိုမ်ားပါတယ္။

“အခု အခ်ိန္အထိ တခုခု ခံစားေနရ သလုိပဲ၊ ၀မ္းမသာႏုိင္ဘူး ျဖစ္ေနတယ္”

အဲဒီျပႆနာ ျဖစ္တဲ့ေန႔က စၿပီးေတာ့ လုံး၀ စိတ္ပ်က္ သြားၿပီ၊ ကုိယ္က ဘာမွ မသိတဲ့လူ၊ ဘာမွ မဟုတ္တဲ့လူ၊ ကုိယ့္ကုိ ဖမ္းခ်ဳပ္လာတဲ့ ေန႔ကစၿပီး ျပန္ခ်င္တာ တခုပဲ ဦးတည္ ထားေတာ့တယ္။

သဘာဝ အရွိအတိုင္းနဲ႔ အႏုပညာကို တြဲခ်ိတ္ျပခဲ့တာ

က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ တရားဝင္ လုပ္သင့္ လုပ္ထိုက္တာေတြနဲ႔ေတာ့ လုပ္မွာပဲ။ ေခါင္းျဖတ္ အၿမီးျဖတ္ ဟိုဟာျဖဳတ္ ဒီဟာျဖဳတ္ခိုင္းရင္ေတာ့ ျပည္တြင္းမွာ မျပဘူး။









Page 1 of 12123Next ›Last »