ဧရာ၀တီ | Archive | အင္တာဗ်ဴး | 2
ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာက ပညာေရးရဲ႕ တန္ဖိုးကို သိပ္အေလး ထားတတ္ ၾကပါတယ္

ျမန္မာ အေတာ္မ်ားမ်ာက စာေတြ ဖတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အရည္အေသြးမီတဲ့ စာအုပ္ေတြ၊ စာအုပ္ ၀ယ္ဖတ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေန အဲဒီ ၂ ခုက စိန္ေခၚမႈေတြ အျဖစ္ က်န္ေနပါေသးတယ္။

“တိုင္းျပည္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမွာ အမ်ိဳးသမီး မပါလို႔မရဘူး”

အမ်ိဳးသမီး အင္အားေတြ ပါဝင္လာေအာင္ ဆိုတာေတြက အစိုးရပိုင္းမွာ ပါေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ထဲကမွ မဟုတ္ပါဘူး။ က်မတို႔တေတြ တကယ္ အရပ္ဖက္ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမွာ ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီး၊ တကယ္အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီး၊ တိုင္းျပည္ကို ဦးေဆာင္ႏိုင္တဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြ အတူတကြ ပါဝင္ၾကဖို႔

၂၀၁၅ မွာ NLD ပါတီ လံုး၀ အျပတ္အသတ္ ႏိုင္မယ္လို႔ မထင္ဘူး

ျပည္သူလူထုရဲ႕ တကယ့္လိုအပ္ခ်က္ေတြကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ၿပီလားဆိုတဲ့ ေမးခြန္းရွိတယ္။ ဒီမိုကေရစီ ေခတ္ကို ေရာက္တဲ့အခါမွာ ျပည္သူေတြက သူတုိ႔ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ျဖစ္တဲ့ Want ဆိုတာေတြကို ေျပာၾကတယ္။

ေရွ႕သို႕လွမ္းခ်ီမည့္ MPT က အင္ဂ်င္နီယာခ်ဳပ္ႏွင့္

ယွဥ္ၿပိဳင္တယ္ဆိုတာထက္ ကိုယ္က ၀န္ေဆာင္မႈ ပိုေကာင္းေအာင္ ေပးရမွာပဲ။ ျပည္သူလူထုကို ၀န္ေဆာင္မႈ ေကာင္းေကာင္းေပးၿပီး သင့္ေတာ္တဲ့ ေစ်းႏႈန္းနဲ႔ ေရာင္းေပးသြားရမွာ။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ ကိုယ့္အလုပ္ကိုပဲ ပိုေကာင္းေအာင္ လုပ္သြားမွာပါ။

“က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံသားေတြကို ထပ္ၿပီး အႏိုင္က်င့္ရင္ေတာ့ လုပ္ဦးမွာပဲ”

က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံသားေတြကို ထပ္ၿပီး အႏိုင္က်င့္ရင္ေတာ့ လုပ္ဦးမွာပဲ ဆုိရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဆက္ၿပီးဖမ္းမွာပဲ။ က်ေနာ္တို႔ ျပည္သူလူထုေတြကို မထိနဲ႔ ထိရင္ က်ေနာ္တို႔လည္း မခံႏိုင္ဘူး။

“အေျခခံက်တဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ရမယ္”

အေျခခံက်တဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္း လဲမႈေတြ လုပ္ရမယ္။ အခုေျပာေနတာ ႏိုင္ငံေရး Reform ကို ေျပာတာ မဟုတ္ဘူး။ ခုနက ေမးခြန္းထဲမွာ ပါတဲ့ Management Problem ေပါ့။ ဒီ Management Reform ကို ေအာက္ေျခကေန ေျပာင္းရမွာ။ ေအာက္ေျခကေန စၿပီး Radical Reform လုပ္ရမယ္။

“လူတုိင္း အက်ံဳး၀င္တဲ့ ပညာေရး ျဖစ္လာေအာင္ ေဖာ္ေဆာင္မယ္”

ေက်ာင္းျပင္ပ ပညာေရး ကလည္း တႏိုင္ငံလံုးကို မလႊမ္းၿခံဳႏိုင္ ေသးဘူး။ ရန္ကုန္တိုင္း မွာေတာင္ ေက်ာင္းျပင္ပ ပညာ ေရးကို ၄၃ ၿမိဳ႕နယ္လံုးမွာ အေကာင္ အထည္ မေဖာ္ႏိုင္ေသးဘူး။ စုစုေပါင္း ၁၃ ၿမိဳ႕နယ္ပဲ အေကာင္ အထည္ ေဖာ္ႏိုင္တယ္

“အဖိုးႏႈန္း ခ်ိဳသာစြာနဲ႔ ေဘးကင္းလံုၿခံဳစြာ ခရီးသြားႏုိင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္”

က်ေနာ္တုိ႔က ၿပိဳင္ဆုိင္မႈ ျပင္ဆင္တာမ်ိဳးလုိ႔ ေျပာတာထက္ အဓိက ေတာ့ အမ်ားျပည္သူ ကုမၸဏီ လီမိတက္ အေနနဲ႔ ခရီးသြား ေတြလည္း သက္ေသာင့္ သက္သာ၊ အဖိုးႏႈန္း ခ်ိဳသာစြာနဲ႔ ေဘးကင္း လံုၿခံဳစြာ ခရီးသြားႏုိင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ ပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ လိုခ်င္တာက ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ျပဳ တိုင္းတခု ျဖစ္ေရးပဲ”

ျမန္မာ တႏိုင္ငံလံုးကို ဖက္ဒရယ္စနစ္ တည္ေဆာက္မယ္ ဆိုတာကို ေျပာၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔က ဖက္ဒရယ္ ဆိုတာ ကို သိပ္ နားမလည္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔ လိုခ်င္တာက ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ျပဳ တိုင္းတခု ျဖစ္ေရးပဲ။

“ျမန္မာ နည္းခ်ည္းပဲ မရႏုိင္ဘူး၊ သိပၸံနည္းက် သုံးသင့္တယ္”

တကယ္ ရွာခ်င္ရင္ ေရေအာက္က ပစၥည္းေတြ၊ ေရငုတ္သေဘၤာ ပ်က္ေတြကုိ ရွာေပးတဲ့ ႏုိင္ငံျခား ကုမၸဏီေတြ ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔ဆီမွာ Portable Equipment ေတြနဲ႔ ရွာရင္ေတာ့ ရႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီလုိမ်ဳိး ေျဖရွင္းမွ ရမယ္။ ျမန္မာ နည္းခ်ည္းပဲ မရႏုိင္ ဘူး၊ သိပၸံနည္းက် သုံးသင့္တယ္။

အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံႏွင့္ မႏုႆေဗဒ ပညာရွင္ James C.Scott ႏွင့္

Bulletin of Burma Research လို ပညာေရးဆိုင္ရာ ဂ်ာနယ္တေစာင္ ျပန္ထုတ္ခ်င္ပါတယ္။ ဝါသနာအရ အေပ်ာ္တမ္း ေလ့လာသူေတြ အတြက္ေရာ ပညာရွင္ေတြအတြက္ပါ တံခါးဖြင့္ေပးထားပါမယ္။ က်ေနာ္တို႔မွာ ဒါကို စတင္ဖို႔အတြက္ ေငြရွိပါတယ္။

“Talent နဲ႔ တိုင္းျပည္ ခ်စ္စိတ္ရွိလို႔ ႏိုင္လာတာ”

ထိုင္းကလပ္ အသင္း ေတြသံုးတဲ့ ပိုက္ဆံကို ၾကည့္လိုက္ပါ။ က်ေနာ္ တို႔ထက္ ၆ ဆေလာက္ ရွိပါတယ္။ ဗီယက္နမ္ ကလပ္ေတြက ၅ ဆေလာက္ ရွိတယ္။ သူတို႔မွာ ေဘာလံုး အကယ္ဒမီ ရွိတယ္။

“ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရမွ၊ အိမ္ျပန္ရမွ လုပ္ငန္း လုပ္ေပးမယ္ ဆုိရင္ အခ်ိန္ပိုၾကာမယ္”

အတူတူ လုပ္ငန္း လုပ္ခ်င္းအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြ တေယာက္ကို တေယာက္ တုိင္ပင္လာမယ္၊ တေယာက္ ဒုကၡၡၡကို တေယာက္ ေျပာျပမယ္၊ ရင္ဖြင့္တယ္၊ တေယာက္က ျပန္ေျဖရွင္းေပးမယ္။ ဒီလုိမ်ိဳးနဲ႔က်ေတာ့ သူတုိ႔အခ်င္းခ်င္းရဲ့ Community ေလးမွာ ေဆြးမ်ိဳးေတြလုိ၊ မိသားစုေတြလုိ အခ်င္းခ်င္း ျပန္ကူညီႏုိင္မယ္။

“တပ္ပိုင္းဆိုင္ရာဘက္က ညိႇရတာ အခက္ခဲဆံုးပါပဲ”

ညိႇႏိႈင္းရ တာေတာ့ တပ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ဘက္က ညိႇရတာ အခက္ခဲဆံုးပါပဲ။ တပ္ပိုင္းက အေတြးအေခၚက ဟိုးအရင္ အေတြးအေခၚ ေဟာင္းေတြေပၚမွာ ရပ္တည္ေန တုန္းပဲ။ ဒီလာတဲ့ လူေတြ အကုန္ကလည္း သူတို႔စိတ္ထက္ ကာခ်ဳပ္အမိန္႔နဲ႔ လာရတာ မ်ားတယ္။

“တကယ္ ဆင္းရဲတဲ့ လူတန္းစားက ပိုၿပီး ဖိႏွိပ္ခံရတယ္”

အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါရမယ္ ဆုိတာ ထည့္သြင္း လာတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ တကယ္တမ္း အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္တာကို လက္ခံယံုၾကည္ၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္မွ ျဖစ္မယ္ ဆိုတာမ်ိဳးကို ျဖစ္ေစခ်င္ပါတယ္။ ေျပာင္းလဲ လာတာ ရွိေပမယ့္ အားရေက်နပ္မႈ ကေတာ့ မရွိပါဘူး

ျမန္မာ အမ်ိဳးသမီး စီးပြားေရး စြန္႔ဦးတီထြင္လိုသူမ်ားကို ကူညီေနသူ Allison Morris ႏွင့္ေတြ႔ဆံုျခင္း

အမ်ိဳးသမီးေတြ အတြက္ အခက္အခဲေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေနတယ္လို႔လည္း က်မ ခံစားရတယ္။ အထူးသျဖင့္ ငယ္ရြယ္တဲ့ မိန္းကေလးေတြ အတြက္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း စလုပ္တဲ့ အခါမွာ ခက္ခဲတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ သူ႔မွာ ကြန္ရက္တခုမရွိဘူး ကြန္ရက္တခု လုပ္ဖို႔က ေယာက္်ားေလး တေယာက္ထက္ ပိုခက္တယ္

“ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး သမားေတြနဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္သြားမယ္”

အလြန္ နက္႐ိႈင္းတဲ့ စစ္တပ္ခ်င္း ဆက္ဆံေရး တခုလည္း ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡ ေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဴးေဖာက္မႈေတြ ရပ္ဆိုင္း သြားၿပီးေတာ့ ဒီမိုကေရစီ စနစ္တခု အတြင္းမွာ ကတိေပး ထားတဲ့ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးေတြ လုပ္ျပတာကို က်ေနာ္တို႔ ျမင္ရမွပဲျဖစ္လာ ပါလိမ့္မယ္။

က်ေနာ့္အေပၚ မယံုၾကည္မႈေတြ ရိွႏုိင္တယ္ဆိုတဲ့ အားနည္းခ်က္လည္း ရိွပါတယ္

ဆက္ဆံေရးေကာင္း တည္ေဆာက္ ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ဘာေတြ လုပ္ရမယ္ဆိုတာ သိတဲ့ အားသာခ်က္ ရိွပါတယ္။ တဖက္ကလည္း အဲဒီလို ဆက္တိုက္ တာ၀န္ယူခဲ့တဲ့ အတြက္ က်ေနာ္အေပၚ မယံုၾကည္မႈေတြ ရိွႏုိင္တယ္ဆိုတဲ့ အားနည္းခ်က္လည္း ရိွပါတယ္။

“မုိင္းက လံုးဝ အဓိပၸာယ္ မရွိတဲ့ တုိက္ပြဲ တခုပါပဲ”

သူတို႔ေထာင္တဲ့ မိုင္းတဝက္က ရန္သူေတြကို ေသေစခဲ့ၿပီး တဝက္က သူ႔ျပည္သူေတြကို ေသေစခဲ့တယ္။ မုိင္းက လံုးဝ အဓိပၸာယ္ မရွိတဲ့ တုိက္ပြဲ တခုပါပဲ

“မသန္စြမ္းေတြ အတြက္ မူဝါဒဆြဲတဲ့ အပိုင္းေတြမွာ အလုပ္လုပ္ခ်င္တယ္”

အဓိကေတာ့ ေပၚလစီေတြ ဘယ္လို လည္ပတ္တယ္ဆိုတာ သိခ်င္တယ္။ က်မတို႔ မသန္စြမ္းေတြ အတြက္ ဥပေဒေတြက မထြက္ေသးဘူး။ မသန္စြမ္းေတြအတြက္ ဘယ္လိုေပၚလစီေတြခ်ျပမယ္၊ ဘယ္လို အခြင့္အေရး ေတြ ရႏုိင္မယ္ဆိုတာမ်ိဳး … ေပၚလစီဆိုတာ ႏိုင္ငံတခုမွာ အရမ္းအေရးႀကီးတယ္

“ဥပေဒျပဳမႈ မ႑ိဳင္ကို တမင္ကို သိမ္ငယ္ေအာင္ ထားတာလား”

လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကို ဘာ့ေၾကာင့္ သိမ္သိမ္ငယ္ငယ္ ထားသလဲလို႔။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ က႑ကို ျမႇင့္ခ်င္လို႔လား။ ဥပေဒျပဳမႈ မ႑ိဳင္ကို တမင္ကို သိမ္ငယ္ေအာင္ ထားတာလား

အကယ္ဒမီ ခ်စ္စႏုိးဦးရဲ႕ အႏုပညာနဲ႔ လူမႈေရး အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

ကုန္က်စရိတ္က ေရထဲပစ္ခ် ရင္ေတာင္ ပလံုလို႔ အသံျမည္ ေသးတယ္။ ဒါကေတာ့ ဘာအသံမွ မျမည္ဘဲ ေပ်ာက္သြား တာပါ။ ဘာမွ ျပန္ရခ်င္တဲ့ စိတ္လည္း မရွိပါဘူး။ ပရိသတ္ ႀကိဳက္တယ္၊ လက္ခံတယ္ ဆိုရင္ပဲ ဒါေလးကို အႏုပညာ အေနနဲ႔ ပီတိစားရမွာ

ကမ္းလွမ္းလာတဲ့ ေငြေတြက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက CCOEC လို႔ေခၚတဲ့ ကုမၸဏီတခုက ျဖစ္ပါတယ္

နာမည္ ေက်ာ္ၾကားၿပီး ဂုဏ္သိကၡာ ျမင့္မားတဲ့ ဘဏ္အဖြဲ႔ အစည္းေတြ ရွိေနတာကို သံသယ ရွိစရာ မလိုပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ဦးေတဇနဲ႔ AGD ဘဏ္နဲ႔ မဟာမိတ္ ျပဳလုပ္ဖို႔ ေရြးခ်ယ္ လိုက္ရတာက က်ေနာ္တို႔ မိသားစုေတြ ၾကားမွာ ဆက္သြယ္မႈေတြ ရွိလို႔ပါ

“က်မတို႔ရဲ႕ အေတြးေတြက စိစစ္ေရးေၾကာင့္ ေျပာင္းလဲ သြားခဲ့ရတယ္”

စာေရး ဆရာေတြ အတြက္ ကေတာ့ ကိုယ့္ဖာသာ စိစစ္ေရး လုပ္ရတယ္။ ဆယ္စုႏွစ္ ၅ ခု နီးပါး အတြင္းမွာ သူတို႔ စဥ္းစားခဲ့ ရတာက စိစစ္ေရးကို ဘယ္လို ျဖတ္ေက်ာ္ ရမလဲ ဆိုတာပဲ။ သူတို႔ အခြင့္အေရး တခုရွိေနတဲ့ အခုအခ်ိန္ မွာေတာင္မွ သူတို႔ စာေတြထဲမွာ

“စစ္ေရး ဆိုတာက ႏိုင္ငံေရး ျပႆနာ  မေျဖရွင္းႏိုင္လို႔ ပါလာတာပါ”

က်ေနာ္တို႔ ဘက္က ဌာနခ်ဳပ္ အေနနဲ႔ တေနရာကို သတ္မွတ္ ထားတာက အားနည္းခ်က္ တခုျဖစ္ေစ တယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ျမင္တယ္။ ဒီအတြက္ က်ေနာ္တို႔ ဌာနခ်ဳပ္ မထားဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ဘက္ကို ေလေၾကာင္း စစ္ဆင္ေရး ေတြပါ ျဖစ္လာႏိုင္လို႔ပါ။

စစ္တပ္က အခ်ိန္မေရြး ေနရာ၀င္ယူလို႔ ရေအာင္ လုပ္ၿပီးသား

စစ္သား တေယာက္ကုိ လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္ ခန္႔အပ္ႏိုင္တယ္၊ ၿပီးရင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ခန္႔အပ္ႏိုင္တယ္။ ဒီေတာ့ ဖြဲ႔စည္းပုံထဲက ကန္႔ကြက္မယ္ ဆိုရင္လည္း ေဘာင္မ၀င္ပါ။ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ အေနနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ကန္႔ကြက္စရာ အေၾကာင္း မရွိေတာ့ပါ။

“အမိႈက္ပစ္တာက လူတဦးခ်င္း ျပင္လိုက္ရင္ ရႏိုင္တဲ့ကိစၥ”

အရင္တုန္းက အမိႈက္ေတြက ေျမေဆြးျဖစ္ သြားတယ္။ အမိႈက္ပံုးထဲက ေျမေဆြးေတာင္ သြားဝယ္ရေသးတယ္။ အခု ေနာက္ပိုင္းေတာ့ ပလတ္စတစ္ ယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကား လာတဲ့ေနာက္မွာ အမိႈက္ေတြက သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိခိုက္ေစတဲ့ အရာေတြ ျဖစ္လာၿပီ။

“လူေတြက ေျမႀကီးကေန မထြက္ပါဘူး”

ဥပေဒအရ ႏိုင္ငံသား လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါက ဟိုးအရင္သူတို႔ ရွိခဲ့တဲ့ အေထာက္ အထားအရ ႏိုင္ငံသား မဟုတ္ေပမယ့္ ေနခဲ့တဲ့ အေထာက္ အထား ရွိလို႔ပါ။ အခုမွ ျဖစ္လာတာ ေတြကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး မရႏိုင္ပါဘူး။ လူေတြက ေျမႀကီးကေန မထြက္ပါဘူး။ သူတို႔လာရာ ရွိၿပီးသားပါ။

လိုအပ္လို႔ ေဖ့ဘုတ္ကို ပိတ္တာ ဆိုတဲ့ ရဲမွဴးခ်ဳပ္ ဝင္းေခါင္

ျဖစ္တာက နည္းနည္း ေကာလ ဟလက မ်ားမ်ား ျဖစ္ေနတယ္။ ေကာလ ဟလေၾကာင့္ အုတ္ေအာ္ ေသာင္းနင္းေတြ ျဖစ္ကုန္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ေကာလ ဟလ တိုက္ဖ်က္ေရးကုိ အဓိက ႀကိဳးစားေနရတယ္။

“လြတ္လပ္မႈနဲ႔ တရားမွ်တမႈ မရွိမခ်င္း ဆက္ၿပီး ႀကိဳးပမ္း ေနမွာပဲ”

ၿငိမ္းခ်မ္းဖုိ႔ အခ်ိန္တန္ေနၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ ႏုိင္ငံေရး ျပႆနာကို ႏုိင္ငံေရး နည္းအရ အေျဖရွာဖုိ႔ ႏုိင္ငံေရးအရ သေဘာ တူညီခ်က္ေတြကို ရေအာင္ အျမန္ဆံုး လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ တိုက္တြန္း ခ်င္တယ္။ အထူးသျဖင့္ အစုိးရကိုေပါ့။